De ouders van Jozien zijn gescheiden

Jozien uit Assen (8 jaar) wordt aangemeld met medisch onverklaarbare klachten, waaronder hevige buikpijn. De ouders van Jozien zijn een jaar geleden uit elkaar gegaan. Al snel kregen ze beiden een nieuwe relatie, waardoor Jozien in twee nieuwe gezinnen moest  wennen.

Vooral bij moeder thuis is dat wennen wat moeizaam gegaan; ze kan niet wennen aan de nieuwe partner van haar moeder. Jozien is vier dagen bij haar moeder en gaat dan weer voor vier dagen naar haar vader.

Jozien geeft aan dat ze erg moet wennen als ze weer naar haar vader gaat, omdat bij hem thuis andere regels gelden dan bij haar moeder. Dit geldt ook omgekeerd. Ze vindt het aller vervelendste dat ze elke keer al haar spullen in moet pakken. Daarom liggen er zowel bij mama als bij papa kleren van haar.

Bij navraag over de scheiding van ouders, blijkt dat Jozien niet weet waarom haar ouders uit elkaar zijn gegaan. Ze denkt dat het komt door de ruzie die zij met haar jongere zusje had op de dag dat ze hoorde dat haar ouders uit elkaar zouden gaan. Jozien weet nog waar ze zat in de kamer toen mama het vertelde en dat haar jongere zusje bij papa op schoot ging zitten en heel hard moest huilen. Jozien moest niet huilen, maar ’s avonds in bed kreeg ze heel erge buikpijn.

Dit is een van de vele voorbeelden van hoe kinderen kunnen vertellen over en reageren op een scheiding van ouders. Een scheiding van ouders kan voor kinderen een zeer ingrijpende gebeurtenis zijn.

‘Een scheiding van ouders kan voor kinderen schadelijk zijn’

Los van de uitslagen van wetenschappelijk onderzoeken, zie ik in mijn werk als kinderpsycholoog  veel verdriet bij kinderen en jongeren waarvan de ouders zijn gescheiden. Vaak worden de kinderen aangemeld, als de scheiding van ouders al een half jaar of langer achter de rug is. Meestal hebben kinderen eerst aangepast gedrag laten zien en komen klachten pas later. Bij jongens zie je dan vaak agressief en grensoverschrijdend gedrag, bij meisjes zie je veel vaker teruggetrokken/depressief gedrag, of onverklaarbare lichamelijke klachten. Beide uitingen kunnen een teken zijn van rouw. Kinderen komen vaak in een rouwproces, waarbij verschillende fases kunnen worden doorlopen.

Variërend in volgorde: de realiteit van het verlies (van beide ouders als stel) aanvaarden, de pijn en het verdriet doorleven, zich aanpassen de nieuwe situatie, de situatie emotioneel verwerken en de draad van het leven oppakken.  Deze fases kunnen  voor kinderen extra beangstigend zijn en het doorlopen hiervan kan hen onzeker maken. Vaak zitten ze met allerlei onbeantwoorde vragen. Lange tijd blijven ze in de hoop en veronderstelling dat het nog wel goed kan komen tussen hun ouders.

‘kinderen goed uit leggen dat er hoe dan ook geen schuld bij hen ligt’

Voor ouders is het belangrijk om de reden van een scheiding goed uit te leggen aan hun kinderen, en de kinderen goed uit te leggen dat er hoe dan ook geen schuld bij hen ligt.  Het is ook belangrijk voor de kinderen dat ze horen dat hun ouders definitief uit elkaar gaan. Ook al dringt dit nog niet meteen door, kinderen weten dan wel wat ze kunnen verwachten en hoeven niet -keer op een keer- een teleurstelling te verwerken. Het is belangrijk voor kinderen dat ze zo min mogelijk betrokken raken in conflicten die tussen ouders vaak nog spelen. Kinderen komen na een scheiding vaak in een loyaliteitsconflict, dat alleen maar aangewakkerd wordt als ze van de ene ouder kritiek horen over de andere ouder. De kinderen moeten door beide ouders in de gelegenheid gesteld worden om positief te mogen praten over de andere ouder. Jonge kinderen zijn niet in staat kritiek neutraal te beoordelen, wat maakt dat ze zich onveilig gaan voelen als ouders kritisch over elkaar praten. Voor kinderen van gescheiden ouders is het belangrijk te weten waar ze aan toe zijn. Op welke dagen ze bij wie zijn en dat dit voor een aantal maanden vast staat en niet wijzigt. In de vele veranderingen die deze kinderen meemaken is een vaste weekindeling extra belangrijk.

Kinderen die toch vastlopen in het rouwproces, en dus allerlei, lichamelijke of gedragsmatige klachten laten zien, hebben soms tijdelijk extra hulp nodig. Vaak worden dan alle gebeurtenissen rondom de scheiding op een rijtje gezet, veelal aan de hand van een invulboek met vragen, opdrachten en tekeningen. Hierdoor kunnen kinderen betekenis geven aan dat we ze hebben meegemaakt. Kinderen die moeite hebben in het zich uiten, leren op deze manier hoe ze met moeilijke dingen kunnen omgaan. Bijvoorbeeld wat ze kunnen doen als ze verdrietig zijn en met wie ze daarover kunnen praten. Ook leren kinderen hun ouders vragen te stellen over dingen waar ze nog mee rond lopen.

In de praktijk blijken dit goede handreikingen te zijn waarmee kinderen beter leren omgaan met de scheiding van hun ouders.

 Hulp nodig?
Lees hoe u zich kunt aanmelden voor de Basis GGZ of de Specialistische GGZ