‘Hoe ze mij als dochter behandelden’

‘Hoe ik ook mijn best deed, ik was altijd hun domme dochter!’ De 58-jarige mevrouw L. verheft inmiddels haar stem. Ze zit tegenover me tijdens een intelligentietest en ik heb haar zien veranderen van een vriendelijke, opgewekte dame tot een steeds onzeker wordende vrouw. Elk onderdeel van de IQ-test lijkt haar eigenwaarde meer af te pellen. Iedere vraag die ze niet kan beantwoorden, lijkt haar bozer te maken.

Van Afdeling Diagnostiek GGZ In de Bres

Aanvankelijk lacht ze het weg en maakt grapjes, maar hoe langer het duurt, hoe harder het binnenkomt. We zijn bij het onderdeel Rekenen beland. Terwijl ik de eerste som voorlees, die ze uit haar hoofd zo snel mogelijk moet uitrekenen, zie ik haar ingespannen en met dichtgeknepen ogen luisteren. Haar lippen herhalen zachtjes de woorden van de som. Ze doet zo haar best. Maar het lukt niet, ze lijkt volledig te blokkeren. ‘Hou maar op,’ roept ze, ‘dit wordt niets. Ik voel me zó verschrikkelijk dom.’

Het lijkt me inderdaad beter even te wachten en een pauze te nemen.

Mevrouw heeft haar bril afgezet en dept met een zakdoek haar ogen als ik een kopje koffie voor haar neerzet. Het is duidelijk dat de test veel emoties in haar oproept. Met haar ogen op de tafel gericht begint ze te vertellen. Hoe ze zich altijd dommer dan anderen gevoeld heeft. Hoe ze op de lagere school al worstelde met rekenen. Leraren die geen begrip toonden, haar eenzaamheid en haar strijd om het ook te snappen. Maar het allerergste waren haar ouders; hoe zij haar altijd als hun domme dochter behandelden. ‘Trijn kan toch niets, die kan de ramen wel zemen. Trijn snapt dat allemaal niet’. Ja, de andere kinderen wel, die hadden “een goed verstand”, maar zij…. ze had bij het uitdelen ervan niet vooraan gestaan.’

‘Maar het allerergste waren haar ouders’

Haar hele leven heeft ze geprobeerd te bewijzen dat ze wel degelijk iets in haar mars heeft. Ze kijkt me recht aan en zegt: ‘En nu doe ik de financiën thuis, en dat gaat goed.’ Ze snuit haar neus. ‘Maar door deze test voel ik me zo dom. Alsof de tijd 50 jaar stil heeft gestaan.’

Ze vertelt over het contact met haar ouders, dat na al die jaren nog altijd stroef verloopt. Ze neemt het hen nog steeds kwalijk hoe ze haar behandeld hebben. ‘Het is onbegrijpelijk hoe ouders dit hun kind kunnen aandoen.’ Ze zucht. ‘En als je ze zou zien, het zijn twee oude mensjes, die zogenaamd geen vlieg kwaad doen.’ Met een harde trek om haar mond snuift ze: ‘Nou, ik weet wel beter.’

Als mevrouw tot bedaren komt, vervolgen we het onderzoek. Het lijkt haar goed te hebben gedaan om haar hart te luchten en de rest van het onderzoek lijkt ze iets meer ontspannen.

Het verhaal van deze mevrouw blijft nog lang na het testmoment in mijn gedachten. De gevolgen van het onrecht dat haar als kind is aangedaan, hebben diepe sporen en wonden nagelaten in haar leven.

Ik vraag me af of het haar gelukt is om dit trauma ten goede te laten keren bij haar eigen kinderen. Of zouden zij mogelijk ook ‘de dupe’ geworden zijn van de woede en pijn van hun moeder…?

De uitkomsten van de IQ-test laten een beneden gemiddeld resultaat zien. Ik hoop dat ze met de uitkomst kan leven.

Hulp nodig?
Lees hoe u zich kunt aanmelden voor de Basis GGZ of de Specialistische GGZ